Certyfikat na papierze to nie to samo co certyfikat na druku
Papiernia ma certyfikat. Papier ma certyfikat. A na gotowej książce i tak nie wolno postawić logo FSC, jeśli drukarnia certyfikatu nie ma. FSC to Forest Stewardship Council, PEFC to Programme for the Endorsement of Forest Certification. Dwa konkurencyjne systemy, ta sama logika. To zaskakuje większość zamawiających. Intuicja mówi, że skoro surowiec jest certyfikowany, to produkt z niego też. W FSC i PEFC tak to nie działa.
Zasada jest prosta. Certyfikat idzie przez cały łańcuch albo nie idzie wcale. Nazywa się to chain of custody, w skrócie CoC. Każda firma, która po drodze przejmuje własność prawną papieru, musi mieć własny certyfikat. Papiernia, hurtownia, drukarnia. Jedno ogniwo bez CoC przerywa łańcuch i claim się kończy. Claim to formuła o pochodzeniu materiału, którą sprzedawca wpisuje na dokumencie sprzedaży. To on decyduje, jaka etykieta może trafić na produkt.
Trzy etykiety FSC i co dokładnie znaczy każda z nich
FSC ma trzy etykiety on-product. FSC 100%, FSC Recycled i FSC Mix. To nie są synonimy ani stopnie jakości. Każda mówi co innego o pochodzeniu materiału.
| Etykieta | Co dokładnie znaczy |
|---|---|
| FSC 100% | Wszystkie materiały pochodzą z lasów certyfikowanych FSC. |
| FSC Recycled | Cały materiał pochodzi z recyklingu. |
| FSC Mix | Mieszanka materiału z lasów FSC, recyklingu i/lub FSC Controlled Wood. |
O tym, którą etykietę wolno użyć, decyduje claim na dokumencie sprzedaży. Tabela E w standardzie FSC-STD-40-004 wiąże jedno z drugim. Claim "FSC Mix percentage of at least 70%" oraz claim "FSC Mix Credit" dają etykietę FSC Mix. Klauzula 12.1 mówi to wprost: typ etykiety musi odpowiadać claimowi na dokumencie sprzedaży. Dowolności nie ma.
Jest tu niuans, który ginie w popularnych tekstach o certyfikatach. W Tabeli E próg dla FSC Recycled zależy od surowca. Drewno wymaga minimum 70 procent materiału post-consumer. Dla papieru zapis brzmi dosłownie "FSC Recycled paper - no threshold applies". Czyli przy papierze FSC Recycled żaden próg nie obowiązuje. Przy druku to realna różnica, nie ciekawostka.
Jest jeszcze czwarty znak, rzadziej spotykany. Klauzula 12.3 przewiduje etykietę FSC Small and Community Label. Dostają ją produkty zrobione wyłącznie z materiałów od małych lub społecznościowych producentów.
Dwie etykiety PEFC i próg 70 procent z całego produktu
PEFC ma dwie etykiety on-product, nie trzy. Obie definiuje Tabela 2 w standardzie PEFC ST 2001:2020.
- PEFC Certified: minimum 70 procent materiału certyfikowanego PEFC i mniej niż 100 procent materiału z recyklingu. Komunikat: This product is from sustainably managed forests, recycled and controlled sources.
- PEFC Recycled: 100 procent materiału z recyklingu. Komunikat: This product is from recycled sources.
Komunikat nie jest ozdobnikiem. Standard wymaga label message towarzyszącego etykiecie, generowanego przez PEFC Label Generator. W szablonie "[This product]" zastępuje się nazwą produktu certyfikowanego.
Najważniejsza rzecz przy druku siedzi w klauzuli 7.1.1.2. Procent materiału certyfikowanego liczy się z kompletnego produktu. Standard podaje przykład wprost o książce: "A book may carry the PEFC trademarks whenever the complete book (the pages plus the covers) contains at least 70% of certified material". Wkład i okładka liczone razem.
Okładka wchodzi do rachunku
Certyfikowany wkład przy niecertyfikowanej okładce nie daje prawa do znaku PEFC. Ten sam rachunek dotyczy katalogu z grubszą okładką i kalendarza książkowego z okładką twardą. Gramaturę okładki policz razem z wkładem, zanim zamówisz papier.
Same inicjały PEFC też mają próg. Klauzula 7.1.3.1: inicjały wolno umieścić bezpośrednio na produkcie, gdy zawiera on minimum 70 procent materiału certyfikowanego PEFC. Przykład podany w standardzie jest drukarski: "This journal was printed on PEFC certified paper (PEFC/XX-XX-XXX)". Klauzula 7.1.3.2 dodaje, że numer licencji zawsze towarzyszy inicjałom. Wyjątek jest jeden: etykieta PEFC z numerem na tym samym produkcie.
FSC kontra PEFC: gdzie te systemy naprawdę się różnią
Pierwsza różnica leży w liczbie etykiet. Trzy u FSC, dwie u PEFC.
W PEFC claim handlowy i prawo do logo to dwie osobne sprawy w dwóch osobnych dokumentach. Nota pod klauzulą 6.3.3 standardu PEFC ST 2002:2020 mówi, że ten standard nie definiuje minimalnego progu dla komunikowania zawartości certyfikowanej claimem "X% PEFC certified". Progi dla znaków on-product są w PEFC ST 2001. Można więc mieć legalny claim procentowy i nie mieć prawa do logo.
Liczenie zawartości też wygląda inaczej. PEFC ST 2002:2020 opisuje metodę fizycznej separacji. Gdy wsadem są materiały o różnej zawartości certyfikowanej, jako zawartość wyjścia bierze się najniższą. Przykład ze standardu: wsad 100, 75 i 70 procent daje na wyjściu claim 70% PEFC certified. Osobna metoda, rolling percentage, uśrednia zawartość w czasie i ma własne limity. Okres claimu maksymalnie 3 miesiące, okres wsadu maksymalnie 12 miesięcy.
Po stronie PEFC trzy powiązane standardy w wersji 2020 to ST 2002 dla chain of custody, ST 2001 dla zasad znaków towarowych i ST 2003 dla wymagań wobec jednostek certyfikujących. ST 2002:2020 zatwierdzono 17 stycznia 2020, a w życie wszedł 14 lutego 2020.
Dlaczego certyfikat musi mieć także drukarnia, nie tylko papiernia
For a product to be claimed as FSC certified, there must be an unbroken chain of organizations independently certified by FSC-accredited certification bodies covering every change in legal ownership of the product from the certified forest or point of reclamation up to the organization selling it with an FSC claim on sales documents and/or to the point where the product is finished and FSC labelled.
FSC-STD-40-004 V3-1, Box 1
To jest sedno tematu. Box 1 wymienia cztery czynności, które uruchamiają obowiązek CoC u firmy mającej własność prawną produktu.
- Sprzedaje produkty z claimem FSC na dokumentach sprzedaży.
- Etykietuje produkty jako FSC.
- Wytwarza produkt albo zmienia jego skład lub integralność fizyczną, w tym re-packaging i re-labelling.
- Promuje produkty FSC.
Drukarnia robi co najmniej dwie z tych rzeczy. Zmienia integralność fizyczną papieru i etykietuje gotowy produkt. Dlatego certyfikat papierni sam z siebie nie wystarcza.
Box 1 mówi też, kto certyfikatu nie potrzebuje. Zwolnione są firmy świadczące usługi bez przejęcia własności prawnej. Po pierwsze agenci i domy aukcyjne. Po drugie logistyka, transport i przechowywanie bez zmiany składu lub integralności. Po trzecie kontraktorzy działający na podstawie umowy outsourcingowej według sekcji 13.
Outsourcing ma osobne reguły. Klauzula 13.1 pozwala zlecać czynności kontraktorom certyfikowanym i niecertyfikowanym. Klauzula 13.4 wymaga umowy z każdym niecertyfikowanym kontraktorem. Taka umowa zabrania nieautoryzowanego użycia znaków FSC, zabrania dalszego podzlecania processingu i daje jednostce certyfikującej prawo audytu kontraktora. Kontraktor ma 10 dni roboczych na powiadomienie o wpisie na listę disassociated.
Box 2 dorzuca rzecz istotną przy opakowaniach. Certyfikacji podlegają komponenty o funkcjonalnym przeznaczeniu. Opakowanie z surowca leśnego traktuje się jako element oddzielny od zawartości. Organizacja może więc certyfikować opakowanie, zawartość albo oba naraz.
Kiedy w ogóle wolno postawić logo na wydruku
Odpowiedź krótka: kiedy jednostka certyfikująca to zatwierdzi. Standard FSC-STD-50-001 V3-0 układa to w kilka warunków, które muszą zajść razem.
Produkt mieści się w zakresie certyfikatu
Klauzula 1.3: produkty etykietowane muszą być objęte zakresem certyfikatu organizacji. Certyfikat na książki nie rozciąga się sam na opakowania.
Użycie znaku jest zatwierdzone
Klauzula 1.7: organizacja albo ma zatwierdzony system zarządzania znakami towarowymi, albo przesyła każde zamierzone użycie znaków FSC do swojej jednostki certyfikującej.
Grafika etykiety pochodzi z właściwego źródła
Klauzula 2.2: etykiety trzeba pobrać z FSC Brand Hub. Dostęp do Brand Hubu i platformy szkoleniowej posiadacze certyfikatu dostają przez swoje jednostki certyfikujące. Dawny trademark portal w V3-0 już nie istnieje.
Kod licencyjny jest na produkcie
Klauzula 1.4: kod licencyjny przyznany przez FSC towarzyszy każdemu użyciu znaków. Wystarczy pokazać go raz na produkt lub materiał promocyjny. Klauzula 6.4 przewiduje wyjątek dla promocji w mediach społecznościowych.
Tekstowa wzmianka o FSC nie zastępuje etykiety. Klauzula 4.3 dopuszcza dodatkowe znaki i odniesienia do FSC na produkcie pod jednym warunkiem. Etykieta on-product musi być widoczna dla konsumenta w punkcie sprzedaży. Czyli dostępna bez niszczenia opakowania handlowego.
Relacja drukarni ze zleceniodawcą ma własną klauzulę. Klauzula 4.5 nazywa to labelling agreements. Jeśli dostawca etykietuje produkty kodem licencyjnym nabywcy, produkty muszą mieścić się w zakresie certyfikatu obu organizacji. Obie informują pisemnie swoje jednostki certyfikujące. Umowa musi wskazać, kto odpowiada za zatwierdzanie etykiet on-product.
Po stronie PEFC logika jest podobna. Klauzule 6.3.2 i 6.3.3 standardu ST 2001:2020 dzielą uprawnionych na grupy. Grupa A, czyli national governing bodies, może używać znaków wyłącznie off-product. Grupa B, czyli podmioty z certyfikatem gospodarki leśnej SFM, także tylko off-product, chyba że ma również certyfikat CoC. Tylko Grupa C, czyli posiadacze CoC, może off-product i on-product. Certyfikat gospodarki leśnej daje więc prawo do znaku w folderze, ale nie na wydruku.
Znaki PEFC działają pod licencją wydaną przez PEFC Council lub PEFC authorised body. Licencja obejmuje unikalny numer i wymaga podpisania umowy licencyjnej. Numer towarzyszy znakom zawsze, z wyjątkiem certyfikowanych organizacji przekazujących claimy w ramach CoC. Nota 2 robi jeden wyłom: w artykułach prasowych i naukowych numeru licencji nie trzeba mieć ani używać.
Co zmienia nowy standard znaków towarowych FSC od 1 lipca 2026
FSC-STD-50-001 V3-0 "Use of the FSC Trademarks by Certificate Holders" opublikowano 1 stycznia 2026, a obowiązuje od 1 lipca 2026. Okres przejściowy trwa 2,5 roku, do 1 stycznia 2029. Razem z nią FSC wydał dokument towarzyszący FSC-STD-50-001a "Promotional Statements for Certificate Holders" V1-0.
FSC wymienia między innymi wprowadzenie etykiety FSC QR. Do tego doprecyzowanie obowiązkowych elementów etykiety i większą swobodę w grafice, żeby łatwiej dopasować etykietę do różnych layoutów. Dalej idzie zniesienie ograniczeń dual labelling w określonych okolicznościach i wycofanie znaku "Forests For All Forever". Samą rewizję FSC uzasadnia dopasowaniem do przepisów o oznaczeniach środowiskowych. Jeśli twoje materiały noszą "Forests For All Forever", to jest właśnie ten moment na przegląd plików.
Zapasy spod starej wersji standardu
Klauzule 1.3, 1.4, 1.7, 2.2, 4.3 i 4.5 pochodzą z V3-0. W wycofywanej V2-1 miały inne numery, na przykład dzisiejsza 1.7 była tam 1.5. Zapasy gotowych, oznakowanych produktów FSC i materiałów promocyjnych wyprodukowanych pod V2-1 zostają w grze. Wolno je sprzedawać i dystrybuować w trakcie okresu przejściowego oraz po nim. Zapas nie obejmuje maszyn ani osprzętu do nanoszenia etykiet.
Podobna uwaga dotyczy chain of custody. Cytowane tu Box 1, Box 2, Tabela E i sekcja 13 pochodzą z FSC-STD-40-004 V3-1, obowiązującej od 1 września 2021. Poprzednia wersja V3-0 numerowała sekcje inaczej. Etykietowanie było w niej sekcją 11, a w V3-1 sekcja 11 to system kredytowy. Pierwsza wersja standardu ma datę 30 września 2004.
Do kogo to realnie mówi: przetargi, raporty ESG, rynki zagraniczne
Przetargi. Jeśli specyfikacja wymaga papieru certyfikowanego i znaku na gotowym produkcie, certyfikat papierni tematu nie zamyka. Potrzebny jest nieprzerwany łańcuch aż do firmy, która sprzedaje wydruk z claimem FSC. Pytanie do drukarni brzmi więc nie "czy papier jest FSC", tylko "jaki masz numer certyfikatu CoC i co obejmuje jego zakres".
Raporty ESG i materiały korporacyjne. Firma, która tylko zamawia druk i sama nie ma CoC, nie jest posiadaczem certyfikatu. Box 1 wskazuje, że gotowe i oznakowane etykietą FSC produkty mogą być promowane przez nie-posiadaczy certyfikatu, na przykład detalistów, zgodnie z FSC-STD-50-002 "Requirements for Promotional Use of the FSC Trademarks by Non-Certificate Holders". To ten dokument rządzi użyciem znaku przez zamawiającego. Klauzula 12.2 zamyka furtkę od drugiej strony: znakami FSC wolno promować tylko produkty uprawnione do etykietowania.
Klienci z Niemiec i Skandynawii. To obserwacja z praktyki, nie dane, więc traktuj ją jak obserwację. W zapytaniach z tych rynków wymóg certyfikatu pojawia się częściej i bywa zapisany precyzyjniej, razem z etykietą, jaka ma trafić na produkt. Jeśli planujesz tam sprzedawać, ustal to przed wyborem papieru, nie po.
Praktyczny wniosek na zapytanie ofertowe. Cztery rzeczy, które warto ustalić na wejściu.
- Numer certyfikatu CoC drukarni i zakres, który on obejmuje.
- Który claim pojawi się na dokumencie sprzedaży, bo on wyznacza etykietę.
- Czyim kodem licencyjnym etykietowany jest produkt i kto zatwierdza etykiety.
- Czy okładka i wkład razem dobijają do progu 70 procent, jeśli celem jest znak PEFC.
Certyfikat nie zwalnia z reszty decyzji o papierze. Nadal ustalasz gramaturę i grubość kartek oraz to, czy bierzesz papier offsetowy czy kredowy. Przy katalogu ze zdjęciami kompromisy wyglądają identycznie. Zmienia się jedno: lista dostępnych papierów jest krótsza, a ścieżka zamówienia dłuższa, co widać w cenie druku książki.
Najczęstsze pytania
Tak, ale muszą zajść trzy rzeczy naraz. Drukarnia ma własny certyfikat chain of custody. Produkt mieści się w zakresie tego certyfikatu, czego wymaga klauzula 1.3. Użycie znaku jest zatwierdzone, czyli firma ma zatwierdzony system zarządzania znakami albo wysyła każde użycie do jednostki certyfikującej. Sam papier z certyfikowanej papierni nie wystarcza.
Najbardziej widoczna różnica to etykiety. FSC ma trzy on-product: FSC 100%, FSC Recycled i FSC Mix. PEFC ma dwie: PEFC Certified z progiem minimum 70 procent i PEFC Recycled ze 100 procentami materiału z recyklingu. Druga różnica jest strukturalna. W PEFC próg dla logo określa ST 2001, a standard chain of custody ST 2002 progu dla claimu procentowego nie definiuje.
Dla papieru nie. Tabela E w FSC-STD-40-004 różnicuje to po surowcu. Drewno wymaga minimum 70 procent materiału post-consumer, a dla papieru zapis brzmi "FSC Recycled paper - no threshold applies". To jeden z częściej mylonych punktów.
Nie. Klauzula 7.1.1.2 każe liczyć procent z kompletnego produktu. Standard podaje książkę jako przykład: znaki PEFC wolno umieścić, gdy cała książka, czyli strony plus okładki, zawiera minimum 70 procent materiału certyfikowanego.
To reguluje inny dokument niż ten dla drukarni. Box 1 standardu 40-004 wskazuje FSC-STD-50-002 "Requirements for Promotional Use of the FSC Trademarks by Non-Certificate Holders" jako podstawę promocji gotowych, oznakowanych produktów przez podmioty bez certyfikatu. Zasady użycia w takim raporcie ustal z FSC albo z jednostką certyfikującą przed publikacją.
Tak. Klauzula 13.1 dopuszcza kontraktorów certyfikowanych i niecertyfikowanych. Przy niecertyfikowanym klauzula 13.4 wymaga umowy outsourcingowej. Zakazuje ona nieautoryzowanego użycia znaków FSC, zakazuje dalszego podzlecania processingu i daje jednostce certyfikującej prawo audytu u kontraktora.
FSC-STD-50-001 V3-0 obowiązuje od 1 lipca 2026, z okresem przejściowym do 1 stycznia 2029. Wchodzi etykieta FSC QR, znikają ograniczenia dual labelling w określonych okolicznościach, a znak "Forests For All Forever" zostaje wycofany. Materiały z tym znakiem trzeba przejrzeć w okresie przejściowym.
Masz projekt do wydrukowania?
Potrzebujesz profesjonalnego druku? Porozmawiajmy o Twoim projekcie.
